[PCI]Wilno i WileńszczyznaWsie i miasteczka




Inicjatywy społeczne
Wileńskie Życie
Wilno i Wileńszczyzna
O serwisie








Dziewieniszki

Dziewieniszki są położone nad rzeką Gawją w odległości 27 km od Solecznik . Nazwa tej miejscowości - jak podaje N. Rouba - pochodzi od słowa litewskiego "dziewieniszki" , oznaczającego pokłady czerwonego piasku.

Po raz pierwszy ta miejscowość w źródłach historycznych wzmiankowa była w roku 1385 jako wieś (zagroda) Mingaiły. Pierwszy kościoł pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny zbudowany został w 1474 roku przez wojewode kijowskiego Marcina Gosztołda. Prawa część Dziewieniszek ukształtowała się w XIV- końcu XVII wieku , więc Dziewieniszki które stały się miasteczkiem już w XV wieku , są interesujące zarówno pod względem historycznym jak i architektonicznym.Pod koniec XVI wieku w Dziewieniszkach żył poeta Andrzej Rymsza. Jego wiersze zostały wydrukowane w 1588 we wstępie do Statutu Litewskiego.

Dziewieniszki są typowym przykładem osiedla starych ziem litewskich , do których zalicza się południowo- wschodnie miejscowości Republiki Litewskiej i sąsiedniej Białorusi. W 1969 roku Dziewieniszki zostały wpisane na listę zabytków urbanistycznych o lokalnym znaczeniu. Najważniejszym zabytkowym urbanistycznym elementem dziewieniszek jest czworokątny plac, na którym zbiega się pięć historycznych szlaków.

Do czasów współczesnych zachował się drewniany XVIII -wieczny kościół Najświętszej Marii Panny. W 1903 roku przy kościele tym wzniesiona została 21- metrowa kamienna dzwonnica z bramą.
Na południowym skraju miasteczka zachowała się kapliczka .
Na północnym skraju miasteczka , przy obecnej drodze do Solecznik znajduje się porośnięty sosnami cmentarz. Grzebano na nim ludzi od końca XVIII wieku. Jest na nim wiele starych i cennych nagrobków.

W odległości 2 km na północny wschód od Dziewieniszek znajduje się 8 zachowanych kurhanów. Przy jednym kurhanie leży głaz zwany Mokai , będący pomnikiem archeologii i przyrody. Jeszcze jeden interesujący głaz znajduje się w południowo-wschodniej części tego samego lasu.

Godnym uwagi turysty jest Dziewieniski Historyczny Park Regionalny utworzony w 1992 roku i zajmujący 10876 ha powierzchni gminy dziewieniskiej i poszkońskiej. Znajduje się tu wiele interesujących zabytków przyrodniczych I architektonicznych , wśród nich dąb grybiski , którego wiek szacuje się na 400-500 lat, mitologiczne kamienie, kurhany itd.
Do najbardziej interesujących miejscowości w okolicach Dziewieniszek należy wieś Żyżmy o zabudowie uliczno-sznurowej, stanowiąca zabytek architektoniczny o lokalnym znaczeniu . Pamiątkowymi tablicami wyróżniono 8 zagród, w których jest 28 budynków , pochodzących z końca XIX wieku i pierwszej połowy XX wieku.

Wieś Norwiliszki położona jest w tak zwanym dziewieniskim " wyrostku robaczkowym" w odległości 12 km na pół nocny wschód od Dziewieniszek , tuż przy granicy z Białorusią. Na początku XVII wieku był tam folwark surwilskiego majątku. W latach 1617-1618 jego właścicielka Dorota Szorcowa z Zenowiczów ufundowała z kamienia kościół i klasztor. Niestety, po powstaniu Listopadowym na rozkaz władz carskich kościół został zburzony.
Od 1992 roku budynek klasztorny został przeznaczony na plebanię , dlatego że trzy lata wcześniej w Norwiliszkach wzniesiono drewniany kościół pod wezwaniem św. Marii Matki Miłosierdzia . Dzisiaj kościół ten znajduje się w rejestrze budowli strzeżonych. Przy kościele i na jego cmentarzu można zetknąć się z interesującymi pod względem architektonicznym kapliczkami i krzyżami. Budynki klasztoru , zawierające w swojej architekturze elementy renesansu, poddawane są obecnie renowacji.







Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych, 2001